8.8. “Zbrodnia i kara” – pytania kontrolne
8.11. “Lalka” – pytania kontrolne
9.2. Młoda Polska – pytania kontrolne
9.5. “Wesele” – pytania kontrolne
1.2. “Makbet” – pytania kontrolne
Wyjaśnij, w jaki sposób władza wpływa na psychikę i postępowanie Makbeta. Rozważ, czy Makbet jest bohaterem tragicznym. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do losów postaci. Wyjaśnij, jaką rolę w dramacie odgrywają przepowiednie wiedźm. W jaki sposób ambicja staje się siłą prowadzącą Makbeta do zbrodni? Oceń wpływ Lady Makbet na decyzje i działania męża. Wyjaśnij, na czym polega konflikt moralny Makbeta przed dokonaniem pierwszej zbrodni. Rozważ, czy Makbet ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny. Wyjaśnij, w jaki sposób zbrodnia wpływa na dalsze losy Makbeta. Jak w „Makbecie” ukazana jest relacja między złem a władzą? Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią elementy fantastyczne w „Makbecie”. Rozważ, czy Lady Makbet przechodzi przemianę w toku wydarzeń dramatu. Rozważ problem odpowiedzialności moralnej jednostki za popełnione zło na przykładzie Makbeta. Wyjaśnij, jak w „Makbecie” przedstawiony jest konflikt między przeznaczeniem a wolną wolą człowieka. W jaki sposób w dramacie ukazana jest destrukcyjna siła ambicji? Wyjaśnij, dlaczego „Makbet” jest utworem o charakterze uniwersalnym i ponadczasowym.
1.2. “Skąpiec” – pytania kontrolne
Wyjaśnij, w jaki sposób skąpstwo Harpagona wpływa na jego relacje rodzinne. Czy Harpagon jest postacią jednowymiarową? Odpowiedz, odwołując się do jego zachowań i decyzji. Wyjaśnij, jak Molier wykorzystuje komizm do krytyki skąpstwa i obyczajów społecznych. Wyjaśnij, w jaki sposób Molier przedstawia pieniądz jako wartość niszczącą więzi międzyludzkie w „Skąpcu”. Czy zakończenie „Skąpca” można uznać za szczęśliwe? Uzasadnij odpowiedź. Wyjaśnij, na czym polega konflikt pokoleń w „Skąpcu” i jakie ma on konsekwencje. Oceń postawę Harpagona jako ojca. Czy jego zachowanie można usprawiedliwić? Czy Harpagon jest bardziej postacią komiczną czy odrażającą moralnie? Rozważ oba aspekty. Wyjaśnij, dlaczego Harpagon może być uznany za postać symboliczną. Wyjaśnij, dlaczego problematyka „Skąpca” pozostaje aktualna także we współczesnym świecie.
1.2. “Antygona” – pytania kontrolne
Wyjaśnij, na czym polega zasada trzech jedności obowiązująca w tragedii antycznej, wykaż na przykładach z „Antygony”, że utwór ją realizuje. Przedstaw stanowiska Antygony i Kreona w sporze o pochówek Polinejkesa. Wskaż, jakimi wartościami kieruje się każde z nich. Wyjaśnij, na czym polega konflikt tragiczny w „Antygonie”. Uzasadnij, dlaczego jest to spór dwóch równorzędnych racji. Antygona i Kreon są bohaterami tragicznymi. Zajmij stanowisko w kwestii tego, którego z nich uważasz za postać bardziej tragiczną i uzasadnij swój wybór, odwołując się do treści utworu. Stanisław Stabryła napisał, że zwycięstwo Kreona oznacza jego straszliwą przegraną. Wyjaśnij, jak rozumiesz te słowa, odwołując się do losów władcy w finale dramatu. Scharakteryzuj postawę Ismeny i zestaw ją z postawą Antygony. Rozstrzygnij, czy zachowanie Ismeny można usprawiedliwić, i uzasadnij odpowiedź. Wyjaśnij, jaką funkcję w tragedii pełni postać Tyrezjasza. Określ, jaką rolę odgrywa jego przepowiednia w przebiegu wydarzeń. Wyjaśnij pojęcie hybris i wykaż, że odnosi się ono do postawy Kreona. Odwołaj się do jego zachowania wobec Hajmona i Tejrezjasza. Rozważ, czy Antygona jest przede wszystkim buntowniczką z wyboru, czy raczej ofiarą fatum ciążącego nad rodem Labdakidów. Zajmij stanowisko i uzasadnij je, odwołując się do utworu. Oceń, czy konflikt przedstawiony w „Antygonie” jest aktualny dla współczesnego czytelnika. Uzasadnij swoje stanowisko, przywołując jeden kontekst spoza lektury.
12.10. “Tango” – pytania kontrolne
Czy brak zasad prowadzi do chaosu społecznego? Rozstrzygnij i uzasadnij, odwołując się do „Tanga”. Czy nadmiar wolności może być zagrożeniem dla człowieka? Zajmij stanowisko i uzasadnij je na podstawie dramatu. Czy możliwe jest przywrócenie porządku w świecie pozbawionym wartości? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy bunt zawsze prowadzi do pozytywnych zmian? Zajmij stanowisko i odwołaj się do postaci Artura. Na ile Artur może być uznany za bohatera tragicznego? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy jednostka jest w stanie naprawić świat? Zajmij stanowisko i poprzyj je przykładami z „Tanga”. Czy władza oparta na sile jest nieunikniona w świecie bez zasad? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy forma (normy, rytuały) jest niezbędna do funkcjonowania społeczeństwa? Zajmij stanowisko. Czy konflikt pokoleń w „Tangu” ma charakter uniwersalny? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy inteligencja ponosi odpowiedzialność za upadek wartości? Zajmij stanowisko i uzasadnij. Czy Edek jest jedynie postacią negatywną, czy też nieuniknionym efektem sytuacji społecznej? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy świat przedstawiony w „Tangu” można uznać za ostrzeżenie? Zajmij stanowisko i uzasadnij. Czy relacje rodzinne w „Tangu” odzwierciedlają szersze problemy społeczne? Rozstrzygnij i uzasadnij. Czy człowiek potrzebuje zasad, aby być wolnym? Zajmij stanowisko i odwołaj się do dramatu. Czy śmierć Artura ma charakter symboliczny? Rozstrzygnij i uzasadnij.
12.7. “Rok 1984” – pytania kontrolne
Rozstrzygnij, czy Winston Smith był bohaterem tragicznym. W uzasadnieniu odwołaj się do jego działań oraz do definicji tragizmu (konfliktu wartości). Wyjaśnij, jaką rolę w systemie Oceanii pełniła „nowomowa”. Czy ograniczenie języka rzeczywiście może wpłynąć na zdolność człowieka do samodzielnego myślenia? Zajmij stanowisko i poprzyj je przykładami z treści utworu. Zinterpretuj znaczenie sloganu Partii: „Kto rządzi przeszłością, rządzi przyszłością; kto rządzi teraźniejszością, rządzi przeszłością”. Jakie konkretne działania Winstona w Ministerstwie Prawdy realizowały tę zasadę? Oceń postawę Julii w kontekście walki z systemem. Czy jej forma buntu (hedonizm, prywatność) była bardziej czy mniej skuteczna niż próba intelektualnego sprzeciwu Winstona? Uzasadnij swoją opinię. Rozstrzygnij, czy miłość Winstona i Julii miała szansę przetrwać w świecie rządzonym przez Wielkiego Brata. W odpowiedzi przywołaj przebieg ich przesłuchania i pobytu w Ministerstwie Miłości. Wyjaśnij funkcję „Dwóch Minut Nienawiści” w społeczeństwie Oceanii. Czemu służyło kanalizowanie emocji obywateli w stronę Emmanuela Goldsteina? Zajmij stanowisko wobec tezy O’Briena, że „Partia dąży do władzy wyłącznie dla samej władzy”. Porównaj tę wizję z deklarowanymi celami innych znanych Ci systemów totalitarnych (z literatury lub historii). Zinterpretuj symbolikę szklanego przycisku do papieru z zatopionym koralem. Co ten przedmiot oznaczał dla Winstona i co symbolizowało jego rozbicie w momencie aresztowania? Rozstrzygnij, czy „prole” faktycznie stanowili jedyną nadzieję na obalenie systemu, jak twierdził Winston. Odwołaj się do sposobu, w jaki Partia traktowała tę grupę społeczną. Wyjaśnij, na czym polegał ostateczny upadek Winstona Smitha w pokoju 101. Czy można uznać, że jego „zwycięstwo nad samym sobą” na ostatnich stronach powieści jest najbardziej pesymistycznym elementem utworu? Uzasadnij odpowiedź. „Rok 1984” jako diagnoza mechanizmów totalitarnych. Rozstrzygnij, czy w świecie przedstawionym powieści możliwa jest jakakolwiek forma skutecznego buntu. W uzasadnieniu odwołaj się do losów Winstona Smitha oraz mechanizmów kontroli społecznej stosowanych przez Partię (np. Policja Myśli, inwigilacja, nowomowa). Wykaż, że świat Oceanii realizuje założenia antyutopii. W odpowiedzi wyjaśnij, w jaki sposób Partia wykorzystuje wizję „powszechnego szczęścia” i „bezpieczeństwa” do całkowitego zniewolenia jednostki. Odwołaj się do konkretnych elementów struktury państwa przedstawionego w utworze.
12.4. “Dżuma” – pytania kontrolne
Czy Bernard Rieux może być nazwany bohaterem heroicznym? Rozstrzygnij i uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do postawy lekarza oraz jego rozumienia walki z dżumą. Jean Tarrou twierdzi, że „każdy nosi w sobie dżumę”. Wyjaśnij metaforę dżumy jako zła tkwiącego w człowieku i oceń, czy w świetle zakończenia utworu (historia Cottarda) walka z tym złem jest Twoim zdaniem skuteczna. Odwołaj się do konkretnych przykładów z lektury. Raymond Rambert ostatecznie rezygnuje z ucieczki z Oranu. Rozstrzygnij, czy jego decyzję należy interpretować jako kapitulację przed losem, czy jako zwycięstwo moralne. Narrator „Dżumy” przez większą część utworu ukrywa swoją tożsamość, dążąc do obiektywizmu kronikarza. Wyjaśnij, dlaczego Bernard Rieux zdecydował się na taką formę zapisu wydarzeń i jak to wpływa na wiarygodność przedstawionej historii. Wyjaśnij znaczenie postaci Josepha Granda w kontekście walki z absurdem istnienia. W odpowiedzi uwzględnij jego pracę zawodową, pisarską pasję oraz rolę, jaką odegrał w oddziałach sanitarnych. Zinterpretuj finałowe zdanie powieści: „bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika”. Jak to ostrzeżenie odnosi się do egzystencjalnej koncepcji świata Alberta Camusa? W notatkach Tarrou pojawia się stwierdzenie, że Cottard to „człowiek, który rośnie” w czasie dżumy. Wyjaśnij paradoks moralny tej postaci: dlaczego ogólnoludzkie nieszczęście staje się dla niego źródłem spokoju i poczucia wspólnoty? Jean Tarrou stawia sobie za cel „zostać świętym bez Boga”. Rozważ, czy w świecie przedstawionym „Dżumy” taka postawa jest w ogóle możliwa do zrealizowania. W argumentacji odwołaj się do biografii Tarrou oraz jego ostatecznego losu. Doktor Rieux w pewnym momencie zauważa u siebie pojawienie się „trudnej obojętności”. Wyjaśnij, czy jest to objaw moralnego upadku bohatera, czy może niezbędny mechanizm obronny pozwalający na dalszą walkę z dżumą. Zajmij stanowisko i uzasadnij je. Biorąc pod uwagę historyczny kontekst powstania utworu (tuż po II wojnie światowej), zinterpretuj postać „uśpionego bakcyla dżumy”. Czy Twoim zdaniem Camus ostrzega przed złem tkwiącym w naturze, czy raczej przed ideologiami totalitarnymi? Rozstrzygnij, odwołując się do wybranych elementów świata przedstawionego (np. izolacja, obozy, krematoria).